Goed? Heilig? Man? De Vele Gezichten van Sint Nicolaas

Sinterklaas is zo alomtegenwoordig, zo ‘tijdloos’, dat we haast zouden vergeten dat hij ook een geschiedenis heeft. Voordat hij Sinterklaas werd, de volksheld en vertegenwoordiger van het ‘goede’ in de mens, was hij Sint Nicolaas, een middeleeuwse heilige die instond voor de integriteit van kerk en geloof. En dáár weer voor was hij Nicolaas, een rijkeluiszoon in de late oudheid die zijn privileges gebruikte om de wereld om hem heen voor verder verval te behoeden. Natuurlijk was hij het grootste gedeelte van die tijd zelf niet meer op aarde: Sint Nicolaas en Sinterklaas bestaan vooral bij gratie van de verhalen die over hem (hen?) verteld worden. Het zijn de vele verhalen over Nicolaas geweest die de cultus rond Sint Nicolaas hebben geïnspireerd – en die daarmee weer de basis leggen voor de moderne Sinterklaas, zoals wij die vandaag kennen.

In deze lezing, gebaseerd op het boek Goed – Heilig – Man: Een Geschiedenis van Sinterklaas, gaat Rutger niet op zoek naar het ‘ware gezicht’ van Sinterklaas. In plaats van een simpel verhaaltje te vertellen, probeert hij aan te tonen hoe elke generatie haar eigen Sinterklaas creëerde door steeds opnieuw te putten uit de talloze verhalen over de Goedheiligman die de ronde deden doorheen de geschiedenis. Het is deze veelvormigheid, deze flexibiliteit, die ons kan helpen om te zorgen dat de oude Nicolaas ook in de nieuwe wereld zijn eigen plekje krijgt.

Over de schrijver

Rutger Kramer (1980) is als universitair docent verbonden aan de afdeling Middeleeuwse Geschiedenis van de Universiteit Utrecht, waar hij zich voornamelijk bezighoudt met monniken, koningen en heiligen door de eeuwen heen. Hij is vooral geïnteresseerd in de vraag waarom mensen luisteren naar andere mensen, hoe idealen de realiteit beïnvloeden (en vice versa), en hoe van feiten verhalen worden gemaakt. Hij woont sinds 2020 in Bemmel.